Źródło http://www.monitorprawniczy.pl/niusy.php?id_news=1030

W dniu 8.9.2003 r. NSA wydał uchwały, które otwierają drogę do rozpatrzenia roszczeń o grunty warszawskie, załatwionych dotychczas odmownie z racji przedwczesnego złożenia wniosku o wieczystą dzierżawę.

W uchwałach tych rozszerzony skład NSA stwierdził, że złożenie wniosku o wieczystą dzierżawę jeszcze przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę nie może być powodem do jego odmownego załatwienia. Otwiera to drogę do rozpatrzenia wielu roszczeń, zablokowaną dotychczas z tych właśnie formalnych powodów.

Tylko w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie jest wiele spraw, w których postępowanie zawieszono w oczekiwaniu na stanowisko 7-osobowego składu NSA. Ci, których wnioski załatwiono odmownie, będą mogli teraz starać się o wznowienie postępowania administracyjnego bądź sądowego.

Art. 7 ust. 1 dekretu z 1945 r. o gruntach warszawskich przewidywał, że dotychczasowi właściciele gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy. W ocenie NSA, sposób sformułowania tego przepisu mógł wywoływać poważne wątpliwości interpretacyjne. Tak duże, że ostatnio skład orzekający NSA oraz stołeczne SKO zwróciły się do 7 sędziów NSA o ich wyjaśnienie na tle dwóch spraw.

Spadkobierczyni właściciela gruntu w Alei Róż w Warszawie, na którym stał zniszczony podczas wojny pałacyk z ogrodem, a dziś znajdują się budynki ambasady jugosłowiańskiej, wystąpiła o unieważnienie orzeczenia administracyjnego z 1950 r. o odmowie ustanowienia własności czasowej. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił, powołując się na to, iż właściciel złożył wniosek przed terminem zakreślonym w art. 7 ust. 1 dekretu. Termin 6-miesięczny zaczynał się 14.7.1947 r., kiedy wyszedł Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego z ogłoszeniem o objęciu wspomnianego gruntu w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy, a kończył 14.1.1948 r. Tymczasem właściciel wystąpił o wieczystą dzierżawę 10.6.1947 r. oraz powtórnie 23.6.1947 r. Skoro więc nie dotrzymał terminu, orzeczenie z 1950 r. nie naruszało rażąco prawa.

Podobnie orzekł Burmistrz Gminy Centrum, odmawiając unieważnienia orzeczenia z 1968 r. o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego. Stwierdził, że wniosek właściciela był przedwczesny. Powinien być złożony od 16.8.1948 r. do 16.2.1949 r., a więc w ciągu 6 miesięcy od objęcia tego gruntu przez gminę, wpłynął zaś 1.7.1948 r.

Rozpatrując wątpliwości, które powstały na tle tych (i innych) spraw, NSA wyszedł z założenia, iż uprawnienia dotychczasowego właściciela gruntu wynikały z samego dekretu z 1945 r., na mocy którego przeszły na własność gminy m. st. Warszawy wszelkie grunty na obszarze miasta. Zdaniem NSA, uprawnienie do żądania przyznania wieczystej dzierżawy zostało przyznane dotychczasowemu właścicielowi z tego powodu, że utracił własność tego gruntu. Dlatego też powstanie tego uprawnienia należy łączyć z wejściem w życie dekretu, a nie z późniejszym objęciem gruntu w posiadanie przez gminę w trybie określonym w akcie wykonawczym. Nie ma więc podstaw pogląd, że żądanie przyznania wieczystej dzierżawy zgłoszone przed tym dniem dotyczy uprawnienia, które jeszcze nie powstało. Czym innym jest bowiem samo uprawnienie, a czym innym określenie terminu jego dochodzenia.

Wspomniany przepis określa więc jedynie końcowy termin zgłoszenia żądania, a nie okres, w którym powinno być zgłoszone. Data objęcia gruntu w posiadanie przez gminę oraz liczone od niej 6 miesięcy służą tylko do ustalenia końcowego terminu zgłoszenia wniosku, a nie oznaczają, że ma być on zgłoszony w określonym przedziale czasowym. Jeżeli z mocy dekretu dotychczasowy właściciel miał takie uprawnienie i je zgłosił, czynność ta nie może być bezskuteczna tylko z tego powodu, że żądanie zostało zgłoszone przedwcześnie (sygn. OPS 3/03; OPK 3/03).